„Aspekty społeczne w zamówieniach publicznych udzielanych przez administrację rządową” – wspólna konferencja KPRM i UZP

KPRM www

Podstawą debaty były rezultaty przeprowadzonego przez Urząd Zamówień Publicznych monitoringu stosowania klauzul społecznych przez organy administracji rządowej w roku 2016.

W piątek, 20 października w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów odbyła się dyskusja na temat zamówień publicznych, realizowanych przez podległe premierowi ministerstwa i urzędy.

Otwierając spotkanie szefowa KPRM, minister Beata Kempa, przypomniała o przyjęciu w marcu tego roku przez rząd zrewidowanych zaleceń Rady Ministrów dotyczących uwzględniania przez administrację rządową kwestii społecznych. Rozwijają one dotychczasowe rekomendacje, przyjęte przez rząd Ewy Kopacz w roku 2015.

Jednym z ich najbardziej istotnych elementów jest wprowadzenie obowiązku analizy możliwości zastosowania prospołecznych zapisów przy okazji rocznego planowania harmonogramu zamówieniowego oraz późniejszego audytu ich wdrażania.

Naszym zdaniem praktyka ta sprawdza się i dlatego też powinna dotyczyć również klauzul środowiskowych i nie ograniczać się wyłącznie do centralnej administracji rządowej. Nic nie stoi na przeszkodzie, by była ona wdrażana również przez jednostki samorządu terytorialnego czy uczelnie wyższe.

Dla chętnych czy dla wszystkich?

Ważnym pytaniem, przed którym staje się po raporcie UZP oraz dyskusji w Kancelarii Premiera jest to, czy dobrowolność stosowania klauzul sprawdza się jako narzędzie promowania ich upowszechniania.

Wymowny jest tu przykład klauzuli zatrudnieniowej. Wprowadzenie w wyniku nowelizacji ustawy Prawo zamówień publicznych (Pzp) w roku 2016 obligatoryjnego charakteru jej stosowania przyczyniło się do przeszło trzykrotnego wzrostu stosowania klauzul społecznych w administracji rządowej.

Choć wzrosty odnotowano również w dwóch innych kategoriach klauzul społecznych (zatrudnianie osób z grup zagrożonych wykluczeniem społecznym oraz zamówienia zastrzeżone) to jednak nadal stosowane są one znacznie rzadziej.

Problemy z ekonomią społeczną

Klauzula zastrzeżona znalazła się dla przykładu w jedynie 66 spośród 1571 zamówień z klauzulami społecznymi – i to pomimo poluzowania kryteriów dotyczących podmiotów spełniających wymogi ustawowe (zatrudnianie w minimum 30% osób z grup zagrożonych wykluczeniem społecznym wobec 50% wcześniej).

Ich wartość wyniosła nieco ponad 19,5 miliona złotych, co jest kroplą w morzu ogółu zamówień z klauzulami z tego roku o wartości przeszło 2,1 miliarda zł.

Jak widać z tego zestawienia promowanie dóbr i usług realizowanych przez podmioty ekonomii społecznej (PES-y) stanowi jedno z większych wyzwań, stojących w najbliższych latach przed zamawiającymi.

Mało aktywne wykorzystywanie zamówień publicznych do promowania PES-ów – a temu sprzyjałoby bardziej rozpowszechnione stosowanie klauzul społecznych – utrudnia ich rozwój, co znajduje potwierdzenie m.in. w zaprezentowanych w niedawnym raporcie Europejskiej Komisji Społeczno-Ekonomicznej spadających wskaźnikach zatrudnienia w tym sektorze w Polsce.

Patrząc w przyszłość

Na szczęście publiczni zamawiający z administracji rządowej mieli do zaprezentowania całkiem sporo dobrych praktyk. Zamówienie zastrzeżone o najwyższej wartości (dostawy mundurów bojowych) sięgnęło progu 5,8 mln zł.

Urząd Wojewódzki w Poznaniu chwalił się z kolei wdrażaniem w swych zamówieniach takich standardów ekologicznych jak FSC (Forest Stewardship Council, świadczący o pochodzeniu ze zrównoważonych zasobów leśnych) czy SA 8000.

Ten ostatni przykład pokazuje, że instytucje publiczne już dziś mogą wcielać w życie zapisy, które przyczynić się mogą do poprawy stanu środowiska. Warto, by Kancelaria Prezesa Rady Ministrów wsparła ten trend. Warto też, by podjęła kolejne kroki w celu włączenia do dyskusji o przyszłości zamówień publicznych w Polsce również wykonawców z sektora ekonomii społecznej.

Po piątkowym spotkaniu, świadczącym o zrozumieniu roli zrównoważonych zamówień publicznych w promowaniu godnych warunków pracy oraz integracji społecznej można być (ostrożnym) optymistą.

Grzegorz Piskalski

Relacje z konferencji pojawiły się na stronie Urzędu Zamówień Publicznych oraz Kancelarii Prezesa Rady Ministrów