Czy miasto może pobudzać lokalną ekonomię społeczną? Dyskutowaliśmy w Rybniku

Rybnik 6Około 25 osób wzięło udział w Lokalnym Forum Dialogu, zorganizowanym wspólnie przez Urząd Miasta Rybnika i Instytut Zrównoważonych Zamówień Publicznych 26 października.

We wspólnej debacie uczestniczyli reprezentanci Urzędu i podległych mu instytucji, lokalnych organizacji pozarządowych oraz podmiotów ekonomii społecznej.

Reprezentujący IZZP Grzegorz Piskalski zaprezentował na prawne uwarunkowania oraz praktykę stosowania zrównoważonych zamówień publicznych. Szczególną uwagę poświęcił kwestii ich wykorzystywania w procesach rewitalizacyjnych, które planowane są przez szereg polskich miast – w tym Rybnik.

Jako jedno z narzędzi wspierania podmiotów ekonomii społecznej (PES) zaprezentował zamówienia podprogowe. – Skoro procedura zamówień publicznych dla wielu PES-ów wydaje się zbyt skomplikowana, to zarówno zamawiający jak i wykonawcy mają szansę uniknąć tych trudności i za ich pomocą dokonywać zakupu oferowanych przez PES-y dóbr i usług – stwierdził.

Sukcesy i wyzwania

Rybnik 5Lokalny kontekst społeczno-ekonomiczny i jego wpływ na skalę stosowania zrównoważonych zamówień zaprezentował w swym wystąpieniu wiceprezydent Rybnika, Piotr Masłowski.

- Klauzule społeczne powinny być stosowane pod kątem tego, jaki długofalowy cel chce się za ich pomocą osiągnąć. Zamawianie usług ekonomii społecznej jest czymś, w co wszyscy musimy wspólnie zainwestować. Wymaga to edukacji urzędników, „wychowywania” firm do stosowania klauzul społecznych, jak również dobrych przykładów ich wdrażania – zauważył.

Nie zabrakło również informacji o wyzwaniach, na jakie w procesie ich upowszechniania napotykają się lokalne urzędy.

- Pamiętać musimy o naszych ograniczeniach budżetowych oraz konieczności nadwyżki operacyjnej. Barierą do stosowania klauzul społecznych jest również… brak bezrobocia w naszym mieście. Brak rąk do pracy coraz częściej uzupełniany jest pracownikami zagranicznymi. 30% przetargów, ze względu na brak oferentów, pozostaje nierozstrzygniętych – podsumował kwestię Masłowski.

Mimo tego miasto stara się podejmować decyzje, mające istotny wpływ na lokalne warunki pracy i płacy, jak również stan środowiska. Samorząd Rybnika zrezygnował w obecnej kadencji z outsourcingu usług ochrony i sprzątania. Szuka również możliwości stosowania zielonych zamówień – od przyszłego roku na imprezach masowych stosowane będą np. kubki zwrotne zamiast jednorazowych.

Rozwijanie ekonomii społecznej

Rybnik 1Perspektywę podmiotów ekonomii społecznej zaprezentował Piotr Dominiak z Centrum Rozwoju Inicjatyw Społecznych (CRIS), prowadzącego lokalny Ośrodek Wsparcia Ekonomii Społecznej (OWES). Omówił on wnioski z własnego monitoringu stosowania klauzul przez samorządy Subregionu Zachodniego województwa śląskiego.

- Wśród dobrych przykładów wymienić należy m.in. miasto Żory, które jako jedyne miasto w subregionie stosuje klauzulę z art. 29 ust. 4 przy zamawianiu usług cateringowych od firmy zajmującej się integracją społeczną. Zamówienia zastrzeżone praktykowane są przez Racibórz, Jastrzębie-Zdrój i Gaszowice, gdzie dom kultury został przekazany do prowadzenia przez lokalne stowarzyszenie – prezentował wyniki swoich analiz.

Dominiak podkreślił rolę samorządów w świadomym rozwiązywaniu problemów społecznych – by to osiągnąć potrzebne jest jednak porozumienie podmiotów, z którymi samorząd współpracuje.

- Choć ogólny poziom bezrobocia istotnie jest niski, to wśród osób bez pracy w regionie dominują obecnie te z tzw. III profilem, a więc długotrwale bezrobotne. To z tej grupy najczęściej wywodzą się osoby zatrudnianie przez podmioty ekonomii społecznej. Musimy dbać o unikanie sytuacji, kiedy decyzje zakupowe urzędów zmniejszają szansę na ich aktywizację, np. wygrywanie przetargów na ogłaszane przez Ośrodki Pomocy Społecznej w regionie przetargi na usługi społeczne przez np. spółki z Białegostoku czy Warszawy – uzupełniał zaprezentowany przez Masłowskiego obraz sytuacji w lokalnej gospodarce.

Zrównoważone zamówienia w praktyce

Rybnik 3Kierownik działu zamówień publicznych, Ewa Szwelengreber, wskazała na trudności związane ze stosowaniem zamówień publicznych ze strony instytucji publicznych – przede wszystkim ograniczone możliwości kontroli ze strony zamawiających nad przebiegiem realizacji zamówienia.

Wskazała również szereg obszarów, w których miasto stara się uwzględniać kryteria środowiskowe, np. poprzez zobowiązanie firm remontowych do stosowania plandek w celu ograniczenia pylenia. Podmioty świadczące usługi transportowe przy robotach budowlanych czy wywożeniu odpadów muszą dysponować pojazdami spełniającymi co najmniej normę Euro IV. W przypadku dostaw detergentów czy papieru wymagane są z kolei odpowiednie certyfikaty

Spotkaniu towarzyszyła długa, interesująca dyskusja która pokazała potrzebę istnienia płaszczyzny dialogu między światem ekonomii społecznej a światem zamówień publicznych.

Jedną z dyskutantek była pani Beata Olszewska z Manufaktury Smakowitości – spółdzielni socjalnej zatrudniającej osoby niepełnosprawne intelektualnie. Dzięki jej wsparciu Forum odbyło się w standardzie zrównoważonego wydarzenia. Nabiał, wędliny i warzywa użyte w cateringu pochodziły od lokalnych dostawców, zamiast owoców tropikalnych podane zostały sezonowe, a ilość wygenerowanych odpadów ograniczono dzięki rezygnacji z jednorazowych opakowań plastikowych. Nie zabrakło również kawy Fair Trade.

Już wkrótce kolejne Lokalne Forum Dialogu – tym razem w Lublinie. Zapraszamy do rejestracji!

Oprac. Bartłomiej Kozek

Działanie jest realizowane w ramach projektu „Społeczny monitoring stosowania zrównoważonych zamówień publicznych w najważniejszych lokalnych i centralnych instytucjach publicznych” w programie FIO finansowanym ze środków MRPiPS.

Grafika newsletter FIO