Dyskutowaliśmy o zamówieniach publicznych w Opolu!

photoCelem spotkania z 16 września było uzyskanie odpowiedzi na pytanie, czy opolskie instytucje publiczne kierują się społeczną odpowiedzialnością przy udzielaniu przetargów.

Jakie korzyści przynosi stosowanie klauzul społecznych i środowiskowych w zamówieniach publicznych? Jakie bariery stoją na drodze do ich uwzględniania?

W seminarium wzięło udział blisko trzydziestu uczestników. Sektor publiczny reprezentowali przedstawiciele Urzędu Miasta, Urzędu Marszałkowskiego, Sądu Okręgowego, Izby Skarbowej, Urzędu Statystycznego oraz Politechniki Opolskiej. Ze strony wykonawców w spotkaniu udział wzięli przedstawiciele firm Gwarant oraz ABC Service.

Punktem wyjścia do dyskusji było przybliżenie działań Fundacji CentrumCSR.PL przez Prezesa Fundacji Grzegorza Piskalskiego oraz jej przedstawicielkę w Opolu Katarzynę Duda.

Omówiono wyniki monitoringu skali stosowania zrównoważonych zamówień publicznych w instytucjach centralnych, samorządowych oraz na uczelniach wyższych, zaprezentowano również efekty dotychczasowych spotkań rzeczniczych i interwencji podjętych w celu zwiększenia skali zamówień społecznie odpowiedzialnych.

Lokalny kontekst

Dr Marek Kawa omówił problem bezrobocia w województwie opolskim oraz programy aktywizacyjne prowadzone przez Urzędy Pracy. Wskazał na możliwość bardziej efektywnego wykorzystywania środków publicznych w celu zmniejszenia problemu bezrobocia poprzez wymagania przez zamawiające instytucje zatrudniania osób bezrobotnych.

prowadzacy-opoleZastępca Kierownika Sekcji Zamówień Publicznych Politechniki Opolskiej Ewa Skarżyńska wyraziła przekonanie, że instytucje publiczne powinny kształtować przyjazne środowisku trendy produkcyjne i konsumpcyjne. Znaczący popyt z ich strony stworzy lub powiększy rynki dla przyjaznych dla środowiska produktów i usług, co zachęci przedsiębiorstwa do rozwijania technologii proekologicznych.

Przedstawicielka uczelni podała przykłady zamówień, w których Politechnika Opolska wykazała się troską o stan środowiska naturalnego. W przypadku zakupu lodówek określono ich klasę energetyczną na minimum A+, a przy zakupie zmywarki do naczyń wskazano maksymalny limit zużywanej wody. W zamówieniu na sprzęt komputerowy wymagano z kolei spełniania wymogów normy Energy Star 5.0.

Zdaniem przedstawicieli Politechniki instytucje publiczne powinny w aktywny sposób uczestniczyć w efektywnym wykorzystaniu energii elektrycznej. Zaletą takiej postawy będzie nie tylko poprawa stanu środowiska, ale też niższe rachunki.

Wygrywa najtańszy?

Prezes firmy ochroniarskiej Edward Kuczer poinformował, że sektor publiczny jest od lat beneficjentem podatku CIT płaconego przez firmę, która nie ma szans ma wygranie przetargów ogłaszanych przez ten sektor.

Firma Gwarant ostatni raz wygrała przetarg w sądach i prokuraturach w Opolu 12 lat temu. Przyczyną tej sytuacji jest niezgoda Prezesa na zatrudnianie pracowników za 4 zł za godzinę pracy, a to wykonawcy godzący się na takie stawki są preferowani przez instytucje zamawiające.

Gwarant zatrudnia 60% pracowników na umowach o pracę, a pozostałe 40% na umowach zlecenia, znajdując się wśród liderów firm ochroniarskich na Opolszczyźnie, jeśli chodzi o najwyższy wskaźnik umów o pracę wśród zatrudnionych.

Prym w tolerowaniu patologicznych form zatrudniania wiodą sądy, prokuratury, zakłady ubezpieczeń społecznych oraz izby skarbowe. Zdaniem Kuczera przeznaczanie na świadczenie usług kwot, które nie wystarczają na wypłacanie pracownikom godziwych wynagrodzeń. Opowiedział się on za rygorystycznym stawianiem wymogu zatrudniania na podstawie umów o pracę w publicznych przetargach oraz bezwzględnym karaniem nieuczciwych wykonawców za jego złamanie.

Wyzwania zrównoważonych zamówień

Podczas dyskusji poruszono temat możliwości wsparcia polityki społecznej państwa w zamówieniach publicznych, m.in. przez postawienie wymogu zatrudnienia osób bezrobotnych przez wykonawców.

publicznosc-opolePrzedstawicielka firmy ABC Service stwierdziła, że obawia się takiego zapisu w dokumentacji postępowania i zdarzały się sytuacje, że nie wystartowała w przetargach z takim wymogiem. Zamawiający wyrazili z kolei obawę przed brakiem zainteresowania wykonawców oraz koniecznością powtarzania postępowania.

Dużo uwagi poświęcono wskazaniu problemów związanych z art. 29 ust. 3a Ustawy Pzp, który zobowiązuje instytucje zamawiające do wymagania od wykonawców zatrudniania pracowników na podstawie umów o pracę. Zamawiający podzieli się wątpliwościami względem możliwości kontrolowania wykonawców z wywiązywania się z tych zapisów.

Wszyscy uczestnicy zgodzili się, że skala stosowania społecznie odpowiedzialnych zamówień publicznych powinna ulec zwiększeniu, a środki przekazywane na świadczenie usług powinny być większe. Na przeszkodzie temu stoi jednak przede wszystkim ustawa o finansach publicznych, która wymaga od instytucji publicznych oszczędnego gospodarowania środkami publicznymi. Wyrażono nadzieję, że ta sytuacja ulegnie w przyszłości zmianie.

Tekst i zdjęcia: Katarzyna Duda