LOKALNE FORUM DIALOGU NA TEMAT ZAMÓWIEŃ PUBLICZNYCH W SŁUPSKU
21 listopada szczególną uwagę poświęcimy kwestiom związanym z zamówieniami przyjaznymi dla środowiska.
O EUROPEJSKICH SIECIACH WSPÓŁPRACY NA LOKALNYM FORUM DIALOGU W LUBLINIE
7 listopada szczególną uwagę poświęciliśmy roli zamówień w pobudzaniu lokalnej gospodarki oraz ekonomii społecznej.
CZY MIASTO MOŻE POBUDZAĆ LOKALNĄ EKONOMIĘ SPOŁECZNĄ? DYSKUTOWALIŚMY W RYBNIKU
We wspólnej debacie uczestniczyli reprezentanci Urzędu i podległych mu instytucji, lokalnych organizacji pozarządowych oraz podmiotów ekonomii społecznej.

Komentarz Instytutu ZZP do warszawskiej „Polityki mieszkaniowej Mieszkania 2030″

Piskalski-minib-kozek

Instytut Zrównoważonych Zamówień Publicznych zabiega o wpisanie kryteriów GPP (Green Public Procurement) do planowanego w stolicy Warszawskiego Standardu Mieszkaniowego.

Dzięki takiemu posunięciu możliwa będzie znacząca poprawa skali stosowania zamówień przyjaznych środowisku – poprawi się również komfort życia mieszkańców należących do miasta lokali.

Instytut wziął udział w konsultacjach społecznych dotyczących miejskiej polityki mieszkaniowej.

Sugestia treści (s.58 – dział „Warszawski Standard Mieszkaniowy”)

Istotnym narzędziem wcielania w życie WSM będzie stosowanie zrównoważonych zamówień publicznych na każdym etapie cyklu inwestycyjnego (projektowanie, budowa, rewitalizacja). Elementem standardu będą m. in. zapisy przetargowe premiujące stosowanie przez wykonawców kryteriów GPP (Green Public Procurement – Zielonych Zamówień Publicznych).

Uzasadnienie

Niedawne nowelizacje ustawy Prawo zamówień publicznych umożliwiły zamawiającym w szerszym zakresie odejście od kryterium najniższej ceny w organizowanych przez siebie postępowaniach na rzecz kryteriów odwołujących się do cech takich jak jakość, wartość użytkowania w dłuższym okresie, ochrona środowiskowa czy też wymiar społeczny.

Klauzule środowiskowe – obok społecznych – stanowią podstawowy filar zrównoważonych zamówień publicznych. Umożliwiają zamawiającym wykorzystywanie swoich decyzji zakupowych do poprawy stanu środowiska naturalnego.

To ważne nie tylko w kontekście realizacji zapisów dokumentów strategicznych na szczeblu unijnym (polityka energetyczno-klimatyczna UE), krajowym (Strategia Odpowiedzialnego Rozwoju) czy lokalnym (w wypadku Warszawy np. Strategia Adaptacji do Zmian Klimatu – ADAPTCITY), ale też podnoszenia jakości życia mieszkanek i mieszkańców miasta.

Warszawa mierzy się z szeregiem problemów ekologicznych. Najbardziej zauważalnym jest widoczny szczególnie w okresie grzewczym smog, ale lista jest dłuższa, obejmując m.in. konieczność radzenia sobie z rosnącą ilością odpadów czy wysokimi poziomami hałasu.

Polscy zamawiający poprzez swoje decyzje zakupowe odpowiadają za około 6-7% PKB kraju – mają zatem w swych rękach skuteczne narzędzia do rozwijania rynku zielonych produktów i usług oraz poprawy efektywności wykorzystywania funduszy publicznych (np. poprzez promocję efektywności energetycznej).

Pomocą w realizacji tego celu służą przygotowane przez Komisję Europejską kryteria GPP (Green Public Procurement). Obejmują one kilkanaście grup produktów, szczegółowo opisanych w serwisie internetowym Urzędu Zamówień Publicznych:

  • Biurowce – projektowanie, budowa i zarządzanie
  • Drogi – projektowanie, budowa i utrzymanie
  • Komputery i monitory
  • Papier do kopiowania i papier graficzny
  • Środki czyszczące i usługi sprzątania
  • Transport
  • Meble
  • Energia elektryczna
  • Żywność i usługi cateringowe
  • Wyroby włókiennicze
  • Produkty i usług ogrodnicze
  • Płyty ścienne
  • Skojarzona gospodarka energetyczna
  • Oświetlenie uliczne i sygnalizacja świetlna
  • Oświetlenie wewnętrzne
  • Armatura
  • Toalety i pisuary
  • Urządzenia do przetwarzania obrazu
  • Urządzenia elektryczne i elektroniczne stosowane w sektorze ochrony zdrowia
  • Infrastruktura wodno-ściekowa

Dołączenie kryteriów GPP do Warszawskiego Standardu Mieszkaniowego pomogłoby w efektywnym wykorzystywaniu środków finansowych. Ich systemowe wdrażanie pozwoliłoby na osiągnięcie efektu skali, który przyczyniłby się do obniżenia kosztów oferowanych przez rynek ekologicznych produktów i usług. Niższe zużycie energii czy detergentów przyniosłoby kolejne oszczędności w przyszłości.

Promowanie innowacyjnych rozwiązań zwiększyłoby komfort mieszkania lokatorów, ich upowszechnianie tworzyłoby nacisk na prywatnych deweloperów do wdrażania podobnych rozwiązań, zaś poszerzanie rynku dałoby szansę na tworzenie przez wykonawców nowych miejsc pracy.

Wspomniane korzyści ekonomiczne i społeczne uzupełniają w naturalny sposób kwestie ekologiczne. Pozwalają również na promowanie Warszawy jako miasta innowacyjnych rozwiązań, pamiętającego o jakości życia własnych mieszkanek i mieszkańców, jak i o swej globalnej odpowiedzialności za walkę ze zmianami klimatu.

Stolica Polski ma również dzięki temu szansę na wyróżnienie się spośród polskich samorządów. Według danych Urzędu Zamówień Publicznych w roku 2015 jedynie w 11,4% zamówień publicznych w Polsce zastosowano klauzule środowiskowe.

Monitoring stosowania zrównoważonych zamówień publicznych, realizowany przez Instytut Zrównoważonych Zamówień Publicznych wykazał w latach 2014-2016 wykazał, że Urząd Miasta St. Warszawa jedynie w 10,87% wypadków, w których było to możliwe, korzystał z klauzul środowiskowych. To najniższy z 5 monitorowanych przez nas miast wskaźnik (obok Warszawy objął on również Kraków, Katowice, Wrocław i Poznań). W wypadku jednostek podległych był on wyższy i wyniósł 15,15%, wyprzedzając Wrocław.

W tym miejscu warto wspomnieć, że w wypadku klauzul społecznych poprawę wskaźników ich stosowania przyniosło w Warszawie wdrożenie w roku 2015 zarządzenia Prezydent Miasta Stołecznego Warszawa, zobowiązującego podległe instytucje do uwzględniania kryteriów społecznych w organizowanych przez siebie zamówieniach. Dzięki temu Warszawa stała się postrzegana jako lider stosowania społecznie odpowiedzialnych zamówień publicznych w Polsce.

Uważamy, że Warszawski Standard Mieszkaniowy, uwzględniający kwestie ekologiczne oraz zalecenia GPP może stać się analogicznym do wspomnianego zarządzenia czynnikiem stymulującym upowszechnianie klauzul środowiskowych i czyniącym z miasta lidera wśród polskich samorządów.

W procesie tym miasto może skorzystać z bogatego doświadczenia samorządów wcielających idee zrównoważonych zamówień publicznych w praktyce, zrzeszonych w międzynarodowe sieci (ICLEI, Procura+) i promowanych w materiałach instytucji i organizacji takich jak Komisja Europejska czy Sustainia.

Godnym naśladowania przykładem może być choćby promowanie kryteriów ekologicznych w budownictwie przez Kraj Basków, zamówienia na niskoemisyjny i niskohałasowy plac budowy w Oslo czy Rotterdam, który w roku 2015 osiągnął wskaźnik 100% zrównoważonych zamówień.

Mamy nadzieję, że WSM spełni pokładane w nim nadzieje i stanie się wzorcem dla zamawiających – nie tylko z Polski.

Zobacz całość wysłanego w ramach konsultacji społecznych pisma

Zdj. na slajderze – Adrian Grycuk na licencji CC BY-SA 3.0