Kozek: Zamówienia publiczne a Cele Zrównoważonego Rozwoju

b-kozekInstytucje publiczne mogą przyczyniać się do poprawy jakości życia i stanu środowiska. Powtarzamy to od dawna, uważa tak również m.in. Organizacja Narodów Zjednoczonych.

Opracowany przez nią zestaw 17 Celów Zrównoważonego Rozwoju zastąpił dotychczasowe Milenijne Cele Rozwoju, stanowiąc drogowskaz nie tylko dla krajów Globalnego Południa, ale również dla państw rozwiniętych.

Do ich wcielania w życie można wykorzystywać również zamówienia publiczne.

Nie wyobrażamy sobie życia bez dostępu do czystej wody. Zależy nam na dostępie do wysokiej jakości edukacji. Wściekamy się, kiedy stykamy się z ograniczeniami w ochronie zdrowia. Nie mamy nic przeciwko obecności parku blisko miejsca zamieszkania, lubimy jeździć też nowym taborem transportu zbiorowego.

Jeśli zgadzamy się z co najmniej częścią wspomnianych przed chwilą opinii mamy sporą szansę zostać fanami Celów Zrównoważonego Rozwoju.

Pomysły na lepszy świat

Przygotowane przez ONZ cele – wraz z towarzyszącymi im szczegółowymi zaleceniami – mają inspirować instytucje publiczne do współdziałania na rzecz dobra wspólnego, m.in. z biznesem, związkami zawodowymi czy organizacjami społecznymi.

Razem tworzą one pakiet na rzecz lepszego, bardziej zrównoważonego rozwoju. Rozwoju, z którego skorzystają również nasze lokalne społeczności. Nic zatem dziwnego, że instytucje zajmujące się polityką miejską starają się przełożyć je na język funkcjonowania instytucji publicznych.

Taką próbą jest chociażby broszura „The Sustainable Development Goals. What Local Governments Need to Know”, przygotowana przez UCGL.

United Cities and Local Governments to globalna sieć, kontynuująca trwającą już ponad sto lat tradycję międzynarodowej współpracy lokalnych samorządowców. Stara się ona zarówno dostarczać im wiedzy na temat najnowszych trendów i dobrych praktyk w polityce lokalnej, jak i reprezentować ich interesy w organizacjach ponadnarodowych.

Wskazówki do działania

Choć jakość życia w poszczególnych częściach świata może się od siebie różnić, to jednak zasadniczy trzon problemów z jakimi się stykamy pozostaje ten sam. Ważne, by umieć dostosowywać ich rozwiązania do lokalnego kontekstu – inna będzie np. sytuacja mieszkaniowa w szybko rozrastających się miastach Afryki, inna zaś w starzejących się metropoliach w części Globalnej Północy.

Cele Zrównoważonego Rozwoju, jak w swej publikacji dowodzi UCLG, nie są tylko ciekawym tematem rozmowy dla miejskich aktywistów czy politycznych decydentów. Mogą – a wręcz powinny – kierować jak największą częścią działań instytucji publicznych, w tym również ich zamówieniami.

Przy omawianiu poszczególnych Celów słowo „procurement” pojawia się nie tylko w domyśle. Zamówienia wspierać mogą rozwój bardziej przyjaznych dla środowiska źródeł energii (Cel 7), pomagać w tworzeniu bardziej zrównoważonych wzorców produkcji i konsumpcji (Cel 12), promować godne warunki pracy i płacy (Cel 8), a nawet przyczyniać się do walki z dyskryminacją (Cel 10).

Od teorii do praktyki

Nie trzeba szukać daleko by zauważyć, że polskie Prawo zamówień publicznych daje możliwości realizowania tych zasad w praktyce. Drogę wskazują samorządy wspierające ekonomię społeczną (Brzeziny, Częstochowa), instytucje wymagające zatrudniania na podstawie umowy o pracę czy promujące wykonawców z grup, zagrożonych wykluczeniem społecznym.

Również zamówienia dotyczące kupna bardziej przyjaznych dla środowiska miejskich autobusów, wymiany oświetlenia na efektywne energetycznie, kupowanie produktów Fair Trade czy wspieranie kupna lokalnej żywności jak najbardziej mieszczą się w ramach promowanej przez ONZ filozofii działania.

Jak jednak wiemy rzeczywistość, z którą mamy do czynienia w naszych lokalnych społecznościach nie zawsze bywa taka różowa. Gdyby była nie słyszelibyśmy o stawkach rzędu 1,19 zł za godzinę ochrony zabytkowego folwarku, a jesienią i zimą nie czulibyśmy, że przez smog nie mamy czym oddychać.

Lepsze instytucje

Każde narzędzie, które pozwoli nam domagać się od instytucji publicznych działania na rzecz poprawy jakości życia i stanu środowiska, pomaga nam w przekonywaniu ich do tego, by nie skupiały się na wąsko rozumianych, doraźnych korzyściach ekonomicznych czy abstrakcjach w rodzaju „zapewniania konkurencyjności”.

Cele Zrównoważonego Rozwoju z pewnością są takim właśnie narzędziem.

Bartłomiej Kozek jest specjalistą ds. komunikacji w Instytucie Zrównoważonych Zamówień Publicznych