Ostatnia nowelizacja ustawy Prawo zamówień publicznych rozszerza ustawowy katalog klauzul społecznych – komentarz eksperta

Zdj 419 października 2014 r. weszła w życie nowelizacja ustawy Prawo zamówień publicznych. Co to oznacza w praktyce stosowania zrównoważonych zamówień publicznych? Radca Prawny Zrinka Perčić, ekspertka ds. zamówień publicznych pisze o nowej klauzuli społecznej i konieczności stosowania pozacenowych kryteriów oceny ofert.

Nowa klauzula społeczna

Ustawa z dnia 29 sierpnia 2014 r. o zmianie ustawy – Prawo zamówień publicznych weszła w życie 19 października br. (Dz. U. z 2014 r. poz. 1232). Swoją regulacją rozszerza ustawowy katalog klauzul społecznych poprzez dodanie w art. 29 ust. 4 ustawy jeszcze jednej przykładowej klauzuli. Zgodnie ze znowelizowanym przepisem, zamawiający może określić w opisie przedmiotu zamówienia wymagania związane z realizacją zamówienia, dotyczące zatrudnienia na podstawie umowy o pracę przez wykonawcę lub podwykonawcę osób wykonujących czynności w trakcie realizacji zamówienia na roboty budowlane lub usługi, jeżeli jest to uzasadnione przedmiotem lub charakterem tych czynności.

Przepis art. 29 ust. 4 ustawy Prawo zamówień publicznych w całości odnosi się do klauzul społecznych, które zamawiający może zawrzeć w opisie przedmiotu zamówienia, zobowiązując w ten sposób wykonawców do ich realizacji. Regulacja art. 29 ust. 4 ustawy Prawo zamówień publicznych nie wyczerpuje zagadnienia wybranych przez ustawodawcę klauzul społecznych, tj. niewystarczające jest przepisanie klauzuli z ustawy do opisu przedmiotu zamówienia, lecz konieczne jest dopracowanie tej klauzuli w sposób odpowiadający zamawiającemu i przedmiotowi zamówienia. W szczególności należy wskazać tu na potrzebę dookreślenia przez zamawiającego oczekiwań związanych z daną klauzulą społeczną (np. minimalną liczbę osób bezrobotnych, jaką wykonawca powinien zatrudnić), sposób weryfikacji wykonania klauzuli społecznej i narzędzia motywujące wykonawcę do wypełnienia zobowiązania umownego.

Zmiany w kryteriach oceny ofert

Warto wskazać, że ww. nowelizacja przepisów ustawy Prawo zamówień publicznych wprowadza także zmiany w art. 91 ustawy regulującym kryteria oceny ofert. Po pierwsze, do przykładowego katalogu kryteriów oceny ofert dodano następujące kryteria: aspekty środowiskowe, społeczne, innowacyjne. Zmiana przepisu w tym zakresie nie była konieczna, ponieważ na gruncie dotychczasowej regulacji dopuszczalne było stosowanie aspektów środowiskowych czy społecznych w kryteriach oceny ofert. Wprowadzenie tych aspektów do katalogu kryteriów oceny ofert ma być zachętą do ich uwzględniania przez zamawiających w procesie badania ofert i wyboru najkorzystniejszej oferty.

Po drugie, do art. 91 ustawy dodano ustęp 2a, zgodnie z którym: „Kryterium ceny może być zastosowane jako jedyne kryterium oceny ofert, jeżeli przedmiot zamówienia jest powszechnie dostępny oraz ma ustalone standardy jakościowe, z zastrzeżeniem art. 76 ust. 2, a w przypadku zamawiających, o których mowa w art. 3 ust. 1 pkt 1 i 2, jeżeli dodatkowo wykażą w załączniku do protokołu postępowania, w jaki sposób zostały uwzględnione w opisie przedmiotu zamówienia koszty ponoszone w całym okresie korzystania z przedmiotu zamówienia.” Nowa regulacja ma przeciwdziałać praktyce stosowania ceny jako wyłącznego kryterium wyboru oferty, ponieważ ustawodawca dostrzega szkodliwość tej praktyki dla dobra publicznego. Skuteczność nowej regulacji jest w chwili obecnej trudna do oceny, widoczna jest jednak praktyka wybierania takich dodatkowych kryteriów oceny ofert, jak termin realizacji zamówienia czy długość okresu gwarancji, którym nadawane jest marginalne znaczenie, w rezultacie czego w dalszym ciągu wiodącym kryterium pozostaje cena.

r.pr. Zrinka Perčić

Więcej o wymogu zatrudnienia na podstawie umowy o pracę:

Przykładowa klauzula możliwa do zastosowania przy zamówieniu na usługę ochrony osób i mienia promująca zatrudnianie w pełnym wymiarze godzin

Dobra praktyka Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej – promowanie zatrudnienia w pełnym wymiarze godzin w kryteriach oceny ofert