„Okrągły stół” o zamówieniach w Katowicach – relacja

SeminariumOkraglyStol_foto Monika Jodlowska 051

W seminarium wzięli udział przedstawiciele administracji publicznej, organizacji pozarządowych oraz mediów. Omawialiśmy, m.in. wyniki naszego monitoringu, z którego wynika, że katowickie instytucje chętniej stosują klauzule środowiskowe.

8 września w Katowicach odbył się „Okrągły stół dotyczący zrównoważonych zamówień publicznych”. Spotkanie objęte było honorowym patronatem Rektora UŚ prof. zw. dr hab. Wisław Banysia oraz Tygodnika „Solidarność”. Zorganizowanie zostało we współpracy z Uniwersytetem Śląskim i Fundacją im. Friedricha Eberta.

pasek

W seminarium wzięło udział blisko dwudziestu uczestników, przedstawicieli administracji publicznej, organizacji pozarządowych oraz mediów m.in. z Regionalnego Ośrodka Polityki Społecznej Województwa Śląskiego, Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych Odział Śląski, Pracodawców Rzeczpospolitej Polskiej oraz Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Katowicach.

Spotkanie rozpoczęła Joanna Lewandowska, badaczka śląskich ogłoszeń w projekcie „Wzmocnienie monitoringu zrównoważonych zamówień w Polsce”. Wprowadziła ona zaproszonych gości w omawianą tematykę i moderowała dyskusję. Na wstępie zastępca kanclerza ds. inwestycji i zarządzania logistycznego Uniwersytetu Śląskiego, Agnieszka Maj, zapewniła o zaangażowaniu uczelni na rzecz promocji klauzul społecznych i środowiskowych. Zwracała uwagę nie tylko na warunki pracy przy realizacji zamówień, ale też na kryteria ekologiczne, które coraz częściej decydują o wyborze oferenta. Wyraziła też nadzieję, że wspólne spotkanie sprzyjać będzie upowszechnieniu idei zrównoważonych zamówień.

Tadeusz Joniewicz, koordynator monitoringu, przedstawił ogólny zarys projektu oraz wyniki dla urzędów w Katowicach. Rezultaty z pierwszego okresu badania (lipiec-grudzień 2014 roku) nie napawają optymizmem. Wśród wszystkich śląskich postępowań znalazła się tylko jedna klauzula społeczna. W drugim półroczu analizy (styczeń-czerwiec 2015) wymóg zatrudnienia na postawie umowy o pracę pojawił się w niespełna 5% przypadków. Katowickie urzędy coraz chętniej uwzględniają jednak aspekty środowiskowe. Kryteria GPP (ang. Green Public Procurement), ocena kosztów cyklu życia produktu czy normy spalania pojawiły się w co czwartym postępowaniu. Tadeusz Joniewicz zwrócił też uwagę na znaczenie kwestii globalnych w dyskusji nad kształtem realizacji zrównoważonych zamówień publicznych. Podkreślał, że uwzględnienie praw pracowniczych w całym łańcuch dostaw w przetargach na elektronikę wciąż stanowi wyzwanie dla zamawiających w Europie.

Łukasz Motyka, kierownik działu zamówień publicznych Uniwersytetu Śląskiego omówił proces przygotowywania i rozstrzygania zamówień publicznych w swojej jednostce. Podjął się przy tym zdiagnozowania barier w stosowaniu klauzul społecznych i środowiskowych w realizowanych postępowaniach. Ze strony zamawiających są to – jego zdaniem – brak wiedzy i niska świadomość urzędników, obawa o wzrost kosztów oraz kwestie organizacyjne. Wśród środków zaradczych wymienił z kolei edukację i wprowadzanie jednolitych procedur wewnętrznych. Zwrócił także uwagę na możliwości, jakie płyną z nowelizacji ustawy o PZP, które zmuszają zamawiających do uwzględniania pozacenowych kryteriów oceny ofert.

Głos zabrał także Krzysztof Hus, wykładowca akademicki, ekspert Zarządu Regionu Śląsko-Dąbrowskiego NSZZ Solidarność. Podkreślił konieczność zwiększenia środków na realizację zadań publicznych. Jeżeli jedynym kryterium rozstrzygania postępowań dalej będzie cena, nie może być mowy o respektowaniu przez pracodawców podstawowych praw człowieka takich jak godna płaca czy wolność zrzeszenia się. Wykonawcom wciąż zależeć będzie na wygraniu przetargu, bez względu na koszty, jakie poniosą przy tym pracownicy. Chodzi tu przede wszystkim o umowy cywilnoprawne, dramatycznie niskie pensje czy nadgodziny. Zachęcał do realistycznego spojrzenia na problem przepisów prawnych oraz fakt, że Polska jest dopiero we wstępnej fazie realizacji założeń społecznej odpowiedzialności biznesu.

Anna Dąbrowska, radczyni prawna w Kancelarii M. Mazurek i Partnerzy, która zajmuje się doradztwem prawnym w postępowaniach o udzielnie zamówienia publicznego, zaprezentowała korzyści płynące z dyrektywy nr 2014/24/UE. Wskazywała przy tym na zagadnienie instrumentalizacji zamówień publicznych, które jest narzędziem realizacji celów pozaekonomicznych. W założeniach ma to podnosić standardy społeczne i ekologiczne poprzez wprowadzanie innowacyjnych rozwiązań. Służyć mają one nie tylko zaspokajaniu bieżących potrzeb instytucji, ale też przyczyniać się pośrednio do rozwiązywania problemów społecznych i ochrony środowiska.

Iwona Piątkowska-Lipska z Regionalnego Ośrodka Polityki Społecznej w Katowicach zwróciła uwagę na korzyści wynikające ze stosowania kryteriów pozacenowych w przetargach. Jej zdaniem zamówienia publiczne mogą pełnić rolę narzędzia inkluzji społecznej, zwłaszcza w samorządach. Podała też przykład Częstochowy, miasta, które zyskało status gminy przyjaznej ekonomii społecznej. Opisywany przez nią mechanizm opiera się na wprowadzaniu klauzul prozatrudnieniowych w przetargach, które dają szansę aktywizacji środowisk zagrożonych wykluczeniem społecznym. Dzięki temu gmina rozwiązuje problem bezrobocia i ciążących na niej z tego tytułu zobowiązań.

W drugiej części spotkania miała miejsce dyskusja dotycząca praktycznych aspektów uwzględniania klauzul. Łukasz Motyka, z działu zamówień UŚ przekonywał o możliwości stosowania kryteriów społecznych w przetargach na roboty budowalne. Uczelnia dwukrotnie uwzględniła wymóg zatrudnienia pracowników na umowę o pracę, co podniosło standard działań. Iwona Piątkowicz-Lipka z ROPS opowiada z kolei o doświadczeniach urzędu z włączaniem do realizacji zamówień osób niepełnosprawnych. Jej zdaniem, to nie szansa dla samych wykonawców, ale także dla zamawiających, którzy zyskali dzięki temu zaangażowanych współpracowników. Beata Kowalewska z Wojewódzkiego Inspektoratu Weterynarii w Katowicach podkreślała jednak, że problem nie tkwi w niechęci administracji wobec klauzul, ale w mechanizmie działania finansów publicznych, który wciąż każe kierować się najniższą ceną.

Wszyscy uczestnicy zgodzili się co do konieczności uwzględniania klauzul społecznych i środowiskowych na szersza skalę. Wśród największych barier w tym zakresie wymieniali m.in.: brak wyspecjalizowanych firm, które mogłyby spełniać stawiane kryteria w zakresie zrównoważonych zamówień oraz niewielkie fundusze. Administracja twierdzi, ze choć wymaga się od niej stosowania klauzul, nie pozyskuje na to dodatkowych pieniędzy, co znacząco utrudnia realizację tych założeń.

Opr. Marta Czapnik

Zachęcamy do zapoznania się z prezentacjami wykorzystanymi podczas debaty:

Okrągły stół na temat zrównoważonych zamówieniach publicznych – Tadeusz Joniewicz

Bariery w stosowaniu zrównoważonych zamówień publicznych oraz sposoby ich przezwyciężania – Łukasz Motyka

Instrumentalizacja zamówień a zachowanie obowiązków przetargowych – Anna Dąbrowska

Korzyści stosowania klauzul społecznych – Iwona Piątkowska-Lipka

 

SeminariumOkraglyStol_foto Monika Jodlowska 115SeminariumOkraglyStol_foto Monika Jodlowska 052SeminariumOkraglyStol_foto Monika Jodlowska 054SeminariumOkraglyStol_foto Monika Jodlowska 051SeminariumOkraglyStol_foto Monika Jodlowska 028SeminariumOkraglyStol_foto Monika Jodlowska 014SeminariumOkraglyStol_foto Monika Jodlowska 100SeminariumOkraglyStol_foto Monika Jodlowska 057

pasek2

Działanie realizowane w ramach projektów: „Wzmocnienie monitoringu stosowania zrównoważonych zamówień publicznych” w programie Obywatele dla Demokracji finansowanym z Funduszy EOG oraz projektu „Procure IT Fair” finansowanego w ramach programu EuropeAid. Wydarzenie jest współfinansowane przez Fundację im. Friedricha Eberta. Wydarzenie jest współfinansowane przez Fundację im. Friedricha Eberta.

pasek3