Zrównoważone zamówienia publiczne – innowacje dla dobra wspólnego. Wystąpienie Grzegorza Piskalskiego

Blog makieta Pieniadze publiczne-04

Poniższy materiał stanowi treść przemówienia, wygłoszonego przez Grzegorza Piskalskiego na konferencji „Zrównoważone zamówienia publiczne. Od kryterium najniższej ceny do monitorowania globalnego łańcucha dostaw”, która odbyła się 15 marca w Warszawie.

Dzień dobry Państwu.

W imieniu Fundacji CentrumCSR.PL chciałbym powitać Państwa bardzo serdecznie na naszej dzisiejszej konferencji. Dziękuję za to, że znaleźliście Państwo czas, by uczestniczyć w tym ważnym dla nas wydarzeniu.

Konferencja ta podsumowuje pewien etap prowadzonego przez nas projektu monitoringu stosowania zrównoważonych zamówień publicznych.

Bardzo się cieszę, że dzieje się to w tak ważnym dla polskiej polityki społecznej miejscu, w gronie ponad 70 specjalistów od zamówień publicznych z 11 krajów – zamawiających, przedstawicieli wykonawców, organizacji pozarządowych i związków zawodowych.

Nie mogliśmy sobie tego lepiej wyobrazić!

Na początku chciałbym wyjaśnić, dlaczego nasza fundacja, która kojarzy się z kwestiami społecznej odpowiedzialności biznesu, zajęła się zamówieniami publicznymi?

Tak jak oczekujemy, że najważniejsze dla polskiej gospodarki przedsiębiorstwa będą od początku do końca działać z troską o ludzi i środowisko, tak samo chcemy, by podobną logiką kierowały się instytucje publiczne.

Wierzymy, że instytucje publiczne mają szczególną odpowiedzialność. Swoimi decyzjami zakupowymi mogą przyczyniać się do podtrzymania patologii na polskim rynku pracy czy przyczyniać się do pogarszania stanu środowiska – albo wręcz przeciwnie, wymuszać zmiany na lepsze.

Sądząc po ilości osób na sali wygląda na to, że nie jesteśmy w tym przekonaniu osamotnieni.

Wiemy, że kwestie te są dla Państwa ważne i że wielu zamawiających w Polsce podjęło już konkretne działania i mogą się pochwalić sukcesami, o których informowaliśmy w ramach naszych działań.

Temat zrównoważonych zamówień publicznych – choć z pozoru wydaje się niszowy – gromadził na organizowanych przez nas w ciągu ostatnich 2 lat debatach, konferencjach i okrągłych stołach setki zainteresowanych.

Zamówienia publiczne są olbrzymią częścią polskiej gospodarki. W roku 2014 stanowiły one ponad 7,7% polskiego PKB. Ich wartość wyniosła przeszło 130 miliardów złotych. To pieniądze publiczne – a więc nasze wspólne.

Atmosfera wokół zamówień publicznych w naszym kraju powoli się zmienia. Choć nadal bardzo wiele zostaje do zrobienia, to jednak jest to zmiana na lepsze.

Kiedy w połowie roku 2014 zaczynaliśmy nasz monitoring zrównoważonych zamówień publicznych, realizowanych w Warszawie, Łodzi, Poznaniu, Wrocławiu, Katowicach i Krakowie, zdarzało się nam dostawać listy zwrotne od urzędników deklarujących, że nie życzą sobie sprawdzania ich instytucji pod kątem stosowania klauzul społecznych czy środowiskowych. A przecież chcieliśmy tylko zbierać dane w oparciu o publicznie dostępne informacje!

Dziś sytuacja wygląda zupełnie inaczej. Monitoring stał się czymś normalnym, a kryterium najniższej ceny przestało być traktowane jako optymalne i jedyne akceptowalne.

Zyskaliśmy zaufanie zamawiających, czego najlepszym dowodem dzisiejsza frekwencja.

Temat stał się niezwykle ważnym elementem działalności organizacji, których nie brak na tej sali – m.in. Ośrodka Myśli Społecznej im. Lassallle’a, Fundacji Kupuj Odpowiedzialnie czy NSZZ „Solidarność”.

Wierzymy też, że instytucje publiczne szczególnie mocno powinny dbać o dialog z interesariuszami – związkami zawodowymi, organizacjami pozarządowymi, ale też dostawcami czy społecznościami lokalnymi.

Klauzul społecznych i środowiskowych nie da się efektywnie wdrażać bez dogłębnego zbadania oczekiwań i potrzeb otoczenia społecznego organizacji.

Jak Państwo wiecie, w ostatnim czasie doszło do zmian legislacyjnych na szczeblu unijnym, ułatwiających odchodzenie od kryterium najniższej ceny jako głównego czy wręcz wyłącznego kryterium.

Przechodzimy do wykorzystywania zamówień instytucji publicznych do wspierania lokalnej gospodarki, poprawy sytuacji wykluczonych z rynku pracy, uchodźców czy promowania sprawiedliwego handlu oraz społecznej odpowiedzialności biznesu.

Zmiany zachodzą również na szczeblu krajowym. Konieczność dostosowania polskiego prawa do unijnych regulacji stanowi doskonałą okazję do poruszenia ważnych wątków, o których zapomina się w dyskusjach na temat zrównoważonych zamówień publicznych, zdominowanych dziś – niewątpliwie ważnym – postulatem wprowadzenia obowiązku zatrudniania na umowy o pracę przy realizacji zamówień.

Chcemy, by planowane zmiany stały się okazją do wdrażania nowych, innowacyjnych na polskim gruncie rozwiązań przez samorządy, urzędy centralne czy uczelnie wyższe.

By kwestie środowiskowe – od lepszego gospodarowania surowcami aż po troskę o klimat – nie były czymś egzotycznym. By nie twierdziły one, że nie mają żadnego wpływu na warunki pracy na Globalnym Południu.

By publiczni zamawiający nie twierdzili, że są to fanaberie oderwanych od ziemi pięknoduchów. To działania już dziś podejmowane przez ważnych graczy na rynku zamówień publicznych w Europie. Będą o tym mówić uczestnicy drugiego z dzisiejszych paneli.

Stosowanie tego typu rozwiązań to wyjątkowa okazja do wyróżnienia się i zaprezentowania nowoczesnego wizerunku innowacyjnej organizacji, wybiegającej myślami w przyszłość.

Wiemy, że to wszystko łatwo powiedzieć – ale trudniej zrobić!

Dlatego chcemy wspierać Państwa naszą wiedzą i doświadczeniem. Przygotowaliśmy raporty i publikacje, modelowe klauzule społeczne i środowiskowe, ułatwiające ich wykorzystywanie. Zaczęliśmy prowadzić dedykowane im szkolenia. Na stronie internetowej prowadzonego przez nas monitoringu umieściliśmy już realizowane, dobre praktyki – najlepsze jakie znaleźliśmy.

Informujemy również o tych złych, takich jak symboliczne wprowadzanie kryteriów pozacenowych na poziomie 1% wagi oceny zamówienia, mając nadzieję że dzięki temu będzie ich coraz mniej i że skala stosowania zrównoważonych zamówień publicznych będzie już tylko większa.

Miło mi Państwa poinformować, że rozpoczynamy właśnie kolejny, 2-letni okres monitoringu, który będziemy prowadzić dzięki dotacji z Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej w ramach Programu FIO.

Mamy nadzieję, że również dzisiejsza konferencja pomoże Państwu w przygotowaniu lepszych, zrównoważonych zamówień publicznych.

Nie byłaby ona możliwa, gdyby nie nasi partnerzy:

– warszawskie biuro Fundacji im. Friedricha Eberta, które wspierało nas przez cały dotychczasowy okres trwania projektu – Dyrektor Daniel Reichart i Krzysztof Getka;

– Centrum Partnerstwa Społecznego Dialog, które wsparło nas organizacyjnie – dyrektor Iwona Zakrzewska;

– program Obywatele dla Demokracji, który był głównym źródłem finansowania projektu – Karolina Walkiewicz;

– nasz partner w projekcie, czyli norweska organizacja Ethical Trading Initiative – Per Bondevik;

– dzisiejsza konferencja nie byłaby również możliwa, gdyby nie nasz zespół: Tadeusz Joniewicz, Marta Czapnik i Bartłomiej Kozek;

– a także nasi monitorzy poza Warszawą, którzy uważnie śledzili zamówienia najważniejszych instytucji publicznych.

Za otrzymane przez wszystkie te osoby oraz instytucje wsparcie jestem osobiście niezmiernie wdzięczny.

Mamy nadzieję, że dzisiejsza konferencja spełni Państwa oczekiwania. Czas już ją zacząć. Zapraszam.

newsletobr2

Grzegorz Piskalski, Prezes zarządu Fundacji CentrumCSR.PL